Scherp oog op subklinische melkziekte

Over het algemeen worden dieren met melkziekte behandeld met een calciuminfuus en een nabehandeling via de bek. Volgens een recent Amerikaans literatuuronderzoek, gebaseerd op tien Noord-Amerikaanse studies (vooral veldonderzoek), komt de zichtbare vorm van melkziekte bij ongeveer 3,5 tot 5 procent van de koeien rondom het afkalven voor.

Subklinische melkziekte

Minder bekend is dat koeien ook niet optimaal kunnen functioneren door subklinische melkziekte. Subklinisch betekent dat de dieren een te laag calciumgehalte in het bloed hebben, maar dat hiervan aan de buitenkant van de koe geen signalen zichtbaar zijn. Alleen door het bepalen van het calcium in het bloed kan de diagnose worden gesteld. Uit een in 2011 gepubliceerd Amerikaans onderzoek op basis van 1462 bloedmonsters blijkt dat 25 tot 54 procent van de koeien (dit kan variëren per leeftijd) in de eerste twee weken na afkalven lijden aan subklinische melkziekte. Opvallend is dat ook vaarzen deze ziekte kunnen hebben.

Verminderde spierfunctie

Door een te laag calciumgehalte in het bloed is bij zowel klinische als subklinische melkziekte de spierfunctie verminderd. Dat geldt ook voor de spiersamentrekkingen van de pens, de lebmaag en de baarmoeder. Dit zorgt voor een verminderde penswerking en een verminderde eetlust. Ook is er kans op lebmaagverplaatsingen en moeilijker geboorten en dieren die aan de nageboorte blijven staan. Wat vaak vergeten wordt, is dat het slotgat van een speen ook een spiertje is. Door een verminderde werking hiervan loopt een koe met (subklinische) melkziekte ook meer risico op uierontsteking door het niet goed sluiten van het slotgat. Door het lage calciumgehalte in het bloed is daarnaast de werking van de afweercellen van het immuunsysteem niet optimaal. Daardoor hebben deze dieren meer risico op bijvoorbeeld baarmoederontsteking of uierontsteking.

Calciumbolussen

Subklinische melkziekte komt veel vaker voor dan gedacht, ook bij vaarzen. Klinische melkziekte is het topje van de ijsberg en komt veel minder vaak voor, het aantal subklinische gevallen is groter. Het is raadzaam om regelmatig via bloedonderzoek bij de verse koeien het calciumgehalte te meten en daarmee de mogelijk aanwezige subklinische melkziekte te monitoren. Bij te lage waarden kan eenvoudig worden ingegrepen door het toedienen van calciumbolussen via de bek. Uiteraard is een evaluatie van het droogstandsrantsoen en/of het management belangrijk. Ook op bedrijven met een goed management en een optimaal droogstandsrantsoen hadden kreupele koeien in de droogstand veel baat bij het toedienen van calciumbolussen na het afkalven, net als dieren met een bovengemiddelde melkproductie. Dat blijkt uit een Amerikaans onderzoek gepubliceerd in 2012. Een scherp oog op melkziekte, zeker als er regelmatig sprake is van klinische gevallen, is dus vereist.