Topfokker Nico Bons: “Als een koe maar eens kon praten, dan werden we wel alerter”

Preventie is het sleutelwoord op het bedrijf van de familie Bons in het waterrijke Zuid-Holland. “Ziektes moeten we buiten de deur houden, anders kunnen we niet naar shows”, concludeert Nico realistisch. “Alles op ons bedrijf is gericht op deelname aan keuringen. Het is dan ook absolute noodzaak om onze koeien gezond te houden.” Niets wordt aan het toeval overgelaten als het om de verzorging van de dieren gaat. “Dat kunnen we ons ook niet permitteren, één misstap kan al dodelijk zijn voor ons bedrijf.”

Alles draait om de dieren. Zo is er voor de kalfjes speciaal gewonnen hooi. “Iets korter, dan nemen ze er beter van op”, vertelt Nico. Groei is erg belangrijk om de dieren tot volle wasdom te laten komen. De kalfjes worden onthoornd en krijgen daarbij pijnstilling voor drie dagen toegediend. “Dat scheelt toch weer drie dagen groei. Voorheen staken de pas onthoorde kalfjes de kop niet door het voerhek. Dat is nu wel anders. Ik heb in het verleden eens samen met m’n moeder die de kalfjes voert, de proef op de som genomen. Van de acht onthoornde kalveren behandelden we er vier met meerdaagse pijnstilling, de overige vier niet. M’n moeder wist niet om welke dieren het ging. Maar aan het gedrag van de kalveren was dit eenvoudig af te leiden en ze wist me feilloos te vertellen welke dieren behandeld waren en welke niet. Toen was het voor mij duidelijk.” Intussen behoort pijnbestrijding bij het onthoornen tot het standaard bedrijfsprotocol.

“Toen we het bedrijf overnamen, hebben we binnen drie jaar besloten een nieuwe stal te bouwen. De boxen waren niet meer wat ze zouden moeten zijn. En met ons fokdoel van toen ooit een NRM-kampioen te fokken, hebben we gezegd ‘als we dit echt willen dan moeten we onze koeien ook de plaats bieden’. In de oude stal molken we drie keer daags omdat we erg veel koeien met uierontsteking hadden. De stal zat tjokvol. De nieuwe stal bracht lucht, licht, ruimte en rust. Daarmee waren veel problemen opgelost en konden we terug naar twee keer daags melken. De nieuwe stal bleek ook een vorm preventie.”

Om eventuele problemen voor te zijn, kalven bij de familie Bons de koeien op 2 jaar en 4 maanden. “Daarmee zijn ze net iets meer ontwikkeld en kunnen prestaties beter aan”, meent Bons. Ook als het gaat om de duur van de droogstand vaart Bons een eigen koers. “Standaard 2 maanden”, klinkt het resoluut.

Pijnstilling bij verlossing

Bons ziet ook een preventieve werking waar het gaat om pijnbestrijding bij een zware verlossing. Hij is ervan overtuigd dat koeien die zwaar kalven, baat hebben bij een drie dagen werkende pijnstilling. Deze koeien krijgen dan ook standaard pijnstilling toegediend onder de huid. Daardoor eten ze vlot, ook op de eerste dag, weet Bons. “Eet een koe niet, dan weet je wat er komen gaat; dat wordt een lebmaagverdraaiing of slepende melkziekte. Zo’n koe is voor die lactatie voor de show afgeschreven. Ze moet dan eerst opnieuw kalven. En daar moeten we dan een jaar op wachten”.

Bons realiseert zich dat pijnbestrijding bij een zware verlossing nog geen standaard behandeling is op alle bedrijven. “De gemiddelde veehouder kijkt daar wellicht nog iets anders tegenaan. Die heeft geen show waar hij naartoe werkt. Maar hij heeft wél dezelfde problemen. Dus eigenlijk maakt het niet uit of je naar shows gaat of niet. Het gaat om de preventieve werking als gevolg van het gebruik van pijnstilling. Daarmee voorkom je veel narigheid die bovendien nog veel geld kost ook.”

Bons denkt dat menig veehouder in Nederland onderschat welke topprestatie een koe levert met een productie van 10.000 kg melk. “Als wij een keer de Alpe d’Huez opfietsen, vinden we dat een hele prestatie. Een koe levert dagelijks een topprestatie.” Bons denkt dat er in het algemeen nog te veel pijn wordt geaccepteerd. “Als een koe kreupelt zeggen we snel ‘buiten is het lekker’ en sturen haar vervolgens zonder behandeling een poosje de wei in. Ik erger me daar echt aan. Net als koeien die een dag na het kalven al weer tussen de koppel moeten lopen. Dan denk ik wat een zware opgave voor die koe.” Pasgekalfde koeien kunnen er bij Bons op rekenen dat ze rustig bij mogen bijkomen na het kalven. “Een vrouw heeft toch ook een kraambed van een week. Dat heeft ze nodig.”

“Als een koe maar eens kon praten, dan werden we wel alerter”, stelt Bons. “Wat wij op ons bedrijf doen, we kruipen een beetje in de huid van een koe. We denken ‘wat zou ik nou willen’ en daar proberen we in tegemoet te komen. Kijk, ik sta ‘s morgens ook wel eens lamlendig op na een feestje, dan neem ik eerst een paracetamolletje. Dat scheelt echt. Je prestaties zijn gewoon minder wanneer je pijn hebt. En dat is bij een koe niet anders.”

Bons erkent dat pijnbestrijding bij koeien nog een denkproces is. Nog niet iedereen staat er bij stil om pijn te bestrijden bij een koe. “De middelen zijn trouwens wel goedkoper geworden”, refereert Bons aan het economische aspect. Tegelijkertijd voegt hij toe: “Al zou de prijs eigenlijk niet uit mogen maken.” Pijn bij een koe mag dan lastig zijn te meten, Bons ziet dat niet als een probleem. “Dan kom ik terug op wat ik eerder zei, we kruipen een beetje in de huid van de koe. We kennen onze dieren en observeren het gedrag. Dat is doorgaans al genoeg om je een goed beeld te vormen en te behandelen.”