Opinie: Wanneer bedrijven vanuit hun eigen kracht kunnen ondernemen en van elkaar leren, ontstaat beweging

Met het rapport ‘De oogst van 10 jaar praktijkdata’ onder de arm zijn de afgelopen maanden veel deuren geopend en gesprekken gevoerd. Het rapport laat niet alleen resultaten zien, maar vertelt vooral het verhaal van boeren die met vakmanschap en toewijding werken aan toekomstbestendige bedrijven.

Samen met data-analist Jur Eekelder van VK-Oost ging ik onlangs in gesprek met gedeputeerden en beleidsmakers van de provincie Overijssel. Ook daar hebben we laten zien en toegelicht dat de groep VK-Oost boeren laat zien dat vakmanschap loont. Opvallend daarbij is dat de bedrijven in de top sterk van elkaar verschillen. Grondsoort, intensiteit, bedrijfssituatie, veestapel en ook het type ondernemer lopen uiteen. Toch slagen zij erin om met secuur en planmatig werken goede resultaten te behalen. Daarmee laten deze ondernemers zien dat duurzame stappen niet alleen haalbaar zijn voor één bepaald type bedrijf, maar voor veel meer ondernemers.

Juist daarin schuilt een belangrijke les. Er bestaat geen standaard voorbeeldbedrijf dat op alle onderdelen perfect scoort. Sterker nog, de VK-Oost database laat juist zien dat integraal goed scoren voor slechts een handje vol bedrijven is weggelegd. De kracht van de sector zit in de diversiteit. Verschillende bedrijven hebben verschillende kwaliteiten en dragen ieder op hun eigen manier bij aan gezamenlijke doelen. Wanneer bedrijven vanuit hun eigen kracht kunnen ondernemen en van elkaar leren, ontstaat beweging.

Samen leren en samenwerken blijken daarin essentieel. Door kennis en praktijkervaring te delen, worden ondernemers sterker en ontstaan er oplossingen die passen bij de praktijk. Dat is niet alleen waardevol voor individuele bedrijven, maar ook voor bredere gebiedsopgaven. Want juist door ruimte te geven aan die verschillende soorten bedrijven, kunnen gezamenlijke doelen worden bereikt.

Een goed team bestaat tenslotte ook uit verschillende spelers. Om te scoren heb je een spits nodig, maar zonder keeper heeft scoren weinig zin. Iedere rol is van belang om als geheel succesvol te zijn. Dat geldt ook voor de landbouw.

De vraag die we tijdens gesprekken bij de provincies hebben achtergelaten is dan ook: blijft vakmanschap voldoende? Zonder direct een antwoord te vragen en te verwachten, hebben we benadrukt dat naast kennis, inzet en ondernemerschap ook waardering en helder beleid nodig zijn om verdere stappen mogelijk te maken. Boeren moeten niet alleen kunnen verduurzamen, maar daar ook de ruimte en erkenning voor krijgen.

Dat waardering daadwerkelijk zorgt voor versnelling, hebben we bijvoorbeeld eerder gezien bij de reductie van broeikasgasemissies. Ook de boeren uit het Markemodel gaven duidelijk aan bereid te zijn om stappen te zetten, mits daar voldoende waardering tegenover staat. Hun boodschap was helder: “Beloon ons met ruimte, desnoods met geld.”

Vanuit VK-Oost wordt daarom actief nagedacht over mogelijke invullingen van deze boodschap. Eén van de voorbeelden daarvan is ‘doelsturing met kringloopbemesting’. Het idee en de systematiek hierachter zijn onlangs opnieuw onder de aandacht gebracht bij beide provincies. Het laat zien dat er niet alleen behoefte is aan ambitie, maar ook aan praktische instrumenten die ondernemers helpen om doelen daadwerkelijk te realiseren.

De gesprekken leverden uiteindelijk meer dan genoeg stof tot nadenken op. Verandert er vandaag direct iets? Nee. Maar wat wel zichtbaar werd, is de kracht van samen kennis ontwikkelen en kennis delen. En vooral ook welke stappen VK-Oost-leden vandaag de dag al zetten en hebben gezet richting een toekomstbestendige landbouw.

Anneloes Fleerkate, manager VK-Oost