Vogelgriep op Friese melkveehouderij lijkt incident

Kerst vorig jaar ontving de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit een melding over twee zieke katten. Eén van de katten, afkomstig van een melkveebedrijf, testte positief op vogelgriep en overleed twee dagen later. Het was de aanleiding voor een uitgebreide screening van het getroffen bedrijf. Drie maanden later, op 14 april jongstleden, concludeerde het Responseteam Zoönose (RT-Z) dat de situatie op het getroffen bedrijf naar alle waarschijnlijkheid een incident is en dat infectie van runderen met vogelgriep zeer beperkt voorkomt.

Vogelgriep ontdekt na onderzoek zieke kat

De koeien op het bedrijf vertoonden geen ziekteverschijnselen. De NVWA besloot bij een aantal koeien melkmonsters af te nemen en ook de tankmelk te bemonsteren om te zien of er inderdaad vogelgriep heerste op het bedrijf. In deze melkmonsters werd het vogelgriepvirus niet gevonden. Wat betekende dat er op dat moment geen virus aanwezig was op het bedrijf. Wel werd in één van de monsters antistoffen tegen het virus gevonden. Dat betekent dat de koe waarvan dat monster afkomstig was, op enig moment wel geïnfecteerd is geweest met het virus.

Aanvullend onderzoek leidde uiteindelijk tot de vondst van nog vier koeien met antistoffen tegen vogelgriep. Een uitgebreide screening volgde.

Veel koeien met antistoffen

47 procent van de koeien en 63 procent van het jongvee testten positief op de aanwezigheid van antistoffen. De melkveehouder, zijn gezin en de dierenarts zijn eveneens getest op de aanwezigheid van het virus, maar testten allen negatief.

Naar aanleiding van de uitkomsten van deze screening komt het RT-Z eind januari opnieuw bij elkaar. Zij adviseren een retrospectief virusonderzoek uit te voeren op de tankmelkmonsters van het betreffende melkveebedrijf. Een retrospectief onderzoek analyseert bestaande gegevens of gebeurtenissen uit het verleden, in plaats van nieuwe gegevens te verzamelen. Ook is het bedrijf voor langere tijd gemonitord om inzicht te krijgen in het verloop van de uitbraak en is retrospectief bloedonderzoek uitgevoerd op melkkoeien bij andere bedrijven in Nederland. Om eventuele infecties met vogelgriep uit het verleden op te sporen.

Geen antistoffen op andere bedrijven

Zowel het tankmelkonderzoek als het bloedonderzoek brengen geen nieuwe besmettingen met vogelgriep aan het licht. Waarop de experts van het RT-Z concluderen dat de casus in Friesland een incident lijkt en dat het aannemelijk is dat infectie van runderen met vogelgriep zeer beperkt voorkomt.

In 2024 wordt in de Verenigde Staten voor het eerst het HPAI H5N1 virus aangetroffen in melkvee. Eerder onderzoek toonde aan dat ook Europese stammen van het virus in staat zijn om runderen te infecteren. Het Friese melkveebedrijf is het eerste en tot nog toe enige bedrijf in Europa waar antistoffen tegen vogelgriep zijn aangetroffen.

Er geldt een meldplicht voor positieve laboratoriumuitslagen van HPAI bij zoogdieren, waaronder melkvee. Ook is er een draaiboek waarin staat beschreven welke maatregelen er kunnen worden genomen als er vogelgriep bij melkkoeien wordt gevonden.

Symptomen vogelgriep bij melkkoeien

Het ministerie drukt melkveehouders en dierenartsen op het hart alert te zijn op mogelijke infecties van vogelgriep bij rundvee. Tien tot vijftien procent van de geïnfecteerde koeien vertoont klinische verschijnselen als: een plotselinge daling in de melkproductie; dikke verkleurde melk; koorts en verlies van eetlust. Ook kan er sprake zijn van uierontsteking (mastitis), een afwijkende kleur melk (geel, roze of bruin) en een afwijkende consistentie van de melk (biestdikte, stremming). Ook kunnen koeien milde luchtwegverschijnselen hebben (neusuitvloeiing, benauwd). De meeste dieren herstellen en zijn na 45 dagen op de oude melkproductie.