Melkveehouderij 2026: regie houden over liquiditeit en risico’s

Er speelt echter méér dan alleen opbrengstdruk: fiscale afrekening, mestafzet en fosfaatrechten leggen tegelijk beslag op de liquiditeit. De optelsom van deze drie variabelen zijn zeer bepalend voor hoe comfortabel je bedrijf dit jaar doorkomt. Zorg voor inzicht in deze uitgavenposten en een helder plan van aanpak om dit jaar qua liquiditeit goed uit te komen.

Belasting komt op ongunstig moment

In 2026 komt voor veel melkveehouders nog de belastingdruk van eerdere goede jaren voorbij. Fiscale afrekening volgt altijd met vertraging, maar botst nu met de lage melkprijs. Dat zorgt ervoor dat bedrijven niet zozeer in de problemen komen door slechte resultaten, maar door het moment waarop kasstromen samenkomen.

Waar 10 jaar geleden nog maar weinig melkveehouders belasting betaalden, is nu tussen € 0,01 en € 0,03 per kg melk vaak een onvermijdelijk onderdeel van de bedrijfsbegroting. Dit als gevolg van de afbouw van fiscale voordelen en afschrijvingspotentie. Zorg dus dat je bent voorbereid op de hoogte en timing van de fiscale afrekening.

Mestafzet vraagt om regie

Bovenop de fiscale druk komt de mestmarkt, die in 2026 extra scherp aanvoelt door het geheel wegvallen van derogatie. Dit leidt tot historisch hoge mestafzetprijzen, met regionaal aanzienlijke verschillen. In intensieve regio’s is het letterlijk dringen om de mest geplaatst te krijgen. Slechts weinig bedrijven ontspringen de dans van mestafzet, waarbij het reëel is om € 0,07 à € 0,09 per kg melk voor de niet zelf-plaatsbare mest te begroten.

Aanwending van 80% van de beschikbare mest vóór de 1e en 2e snede geeft landbouwkundig het beste rendement van de beperkte hoeveelheid mest die je op een hectare mag verdelen. Later in het groeiseizoen de putten nog leegrijden is een slecht idee voor een goede benutting van de mest. Op het moment dat het bouwen van extra mestopslag per kuub even duur is als de afzet, is het realiseren van extra opslag wellicht het overwegen waard.

Voldoen aan wet- en regelgeving is een eerste basisvereiste voor bedrijfscontinuïteit. In dat licht is een vangnet zoals extra mestopslag een vorm van risicomanagement. Royale mestopslag (richtlijn: 10 à 12 maanden productie) vermindert de afhankelijkheid van een overspannen markt.

Fosfaatrechten bepalen of liters iets toevoegen

De kosten van productierechten wegen zwaar door in het rendement van de laatste liter melk. Heb je nog onbenut fosfaat in eigendom, dan kan extra productie bijdragen aan de kasstroom. Moet je rechten kopen of leasen? Dan verandert dezelfde beslissing al snel in extra risico.

Eind 2025 was de leaseprijs € 80 per kg fosfaat en ook in het voorjaar van 2026 is de prijs vergelijkbaar. In een gunstig scenario kun je 220 kg melk op een fosfaatrecht produceren, waardoor er € 0,36 per kg melk als leasekosten op de laatste liter drukken. Als je dit combineert met € 0,09 mestafzetkosten hoeft er geen adviseur aan te pas te komen om vast te stellen dat extra productie ten koste gaat van de financiële buffer.

Het is onzeker of er in 2026 extra fosfaat-aanbod komt van stoppers. Bovendien zijn door opkoopregelingen en afroming rechten definitief uit de markt verdwenen. Wie keuzes maakt over groei, krimp of herstructurering doet er verstandig aan dit door te rekenen in meerdere scenario’s, met expliciete aandacht voor liquiditeit. Het opstellen van een bedrijfsplan voor agrarische ondernemers kan hierbij ondersteunen.

Denk in scenario’s

De melkveehouderij krijgt steeds vaker te maken met volatiliteit. Niet alleen in de melkprijs, maar ook in kosten en randvoorwaarden. Lange stabiele fases worden zeldzamer. Dat vraagt om een andere manier van ondernemen: minder rekenen met gemiddelden en meer sturen op bandbreedtes, liquiditeit en denken in scenario’s. Bedrijven die hierop zijn ingericht, zijn beter bestand tegen tegenwind.

In dat kader is 2026 nadrukkelijk een jaar om geen gekke sprongen te maken: uitgaven moeten op korte termijn renderen. Investeringen die pas op langere termijn iets opleveren, verdienen uitstel. Dit is het jaar waarin behoud van liquiditeit en beheersing van risico’s belangrijker zijn dan het najagen van groei.

Meer weten?

aaff is graag overal van betekenis. Onze adviseurs helpen je om cijfers scherp te krijgen, scenario’s door te rekenen en keuzes expliciet te maken, zodat tijdelijke tegenwind geen structurele schade veroorzaakt. Neem contact op met een van onze adviseurs.