Voorwaarden extensiveringsregeling bekend: dit betekent de subsidie voor melkveehouders

De Sem-subsidie is opgezet om de uitstoot van broeikasgassen en ammoniak te verlagen en tegelijk de mestproductie terug te dringen. Aanleiding is onder meer het wegvallen van de derogatie, waardoor melkveehouders nog maximaal 170 kilo stikstof uit dierlijke mest per hectare mogen gebruiken. Voor veel bedrijven leidt dat tot hogere afzetkosten. Met de Sem wil de overheid extensiveren financieel aantrekkelijker maken en zo de druk op het inkomen verlichten.

Drie jaar minder koeien bij deelname Sem

De kern van de regeling is dat melkveehouders hun veestapel tijdelijk verkleinen. Wie deelneemt, houdt drie jaar lang tien tot twintig procent minder melk- en kalfkoeien dan het referentieaantal. Dat referentieaantal is het gemiddelde van 2025, tenzij het aantal dieren op 1 april 2026 lager lag.

Voor de dieren die verdwijnen, moeten de bijbehorende fosfaatrechten worden ingeleverd. Die rechten vervallen definitief en moeten binnen vier weken na een positieve beschikking worden doorgehaald bij RVO.

Gedurende de driejarige periode mag het aantal dieren niet opnieuw stijgen. Ook mag het aantal andere graasdieren in GVE niet toenemen en moet het areaal grasland minimaal gelijk blijven aan dat van 2025.

Vergoeding per koe en fosfaatrecht

De Sem is bedoeld voor melkveehouders met een MKB-verklaring die melk produceren voor consumptie of fokkerij. Bedrijven die al deelnemen aan extensiveringsmaatregelen binnen de regeling voor veenweide- en Natura 2000-overgangsgebieden zijn uitgesloten. Ook geldt dat de onderneming niet in financiële moeilijkheden mag verkeren.

De subsidie bestaat uit twee onderdelen. Voor elke koe die wordt afgestoten ontvangt de melkveehouder 1.606 euro per jaar als compensatie voor inkomensverlies en kosten. Dat bedrag wordt gedurende drie jaar uitgekeerd.

Daarnaast is er een vergoeding voor het vervallen van fosfaatrechten. Die bedraagt 110 euro per kilogram fosfaatrecht. Per koe komt dat neer op grofweg 40,6 tot 46,4 kilogram fosfaatrecht, afhankelijk van de melkproductie op het bedrijf. In totaal kan een bedrijf maximaal 400.000 euro subsidie ontvangen.

De openstelling loopt van 1 juni 9.00 uur tot en met 29 juli 2026, 17.00 uur, met een totaal budget van 615,7 miljoen euro. Aanvragen worden behandeld op volgorde van binnenkomst.

RVO biedt rekentool voor Sem-subsidie

Melkveehouders kunnen via de website van RVO berekenen wat deelname voor hun bedrijf betekent en aan welke voorwaarden zij precies moeten voldoen. Daar staat ook een rekentool om een inschatting van het subsidiebedrag te maken.

Na afloop van de drie jaar kunnen melkveehouders verschillende keuzes maken. Zij kunnen extensiveren voortzetten, het bedrijf beëindigen of teruggaan naar het oorspronkelijke aantal dieren. In dat laatste geval moeten opnieuw fosfaatrechten worden aangekocht, waarbij rekening moet worden gehouden met afroming van 30 procent.

Aandachtspunten en risico’s van de Sem

Deelname aan de regeling vraagt aandacht voor het fosfaatrecht. Door het afvoeren van 10 tot 20 procent van de melk- en kalfkoeien kan de gemiddelde melkproductie per koe stijgen, bijvoorbeeld als minder productieve dieren verdwijnen. Daardoor kan ook de fosfaatproductie per koe toenemen. In dat geval bestaat het risico dat het resterende fosfaatrecht, na het doorhalen van een deel daarvan, in 2026 niet toereikend is voor de bedrijfsvoering. Het is de verantwoordelijkheid van de melkveehouder om ervoor te zorgen dat gedurende het hele jaar voldoende fosfaatrecht beschikbaar is, zo valt in de Staatscourant te lezen.

Voor melkveehouders is het van belang wat deelname aan de Sem betekent voor de natuurvergunning. Op basis van de huidige regels en jurisprudentie heeft tijdelijke extensivering tot maximaal 20 procent in principe geen directe gevolgen: de bedrijfsvoering wordt niet als structureel gewijzigd gezien en blijft binnen de bestaande natuurtoestemming.

Ook bij een latere terugkeer naar het oorspronkelijke aantal dieren is volgens de huidige lijn geen nieuwe vergunning nodig. Dit kan anders liggen als een ondernemer naast extensiveren ook andere wijzigingen doorvoert, die wél vergunningplichtig kunnen zijn. Tegelijk blijft er onzekerheid: toekomstige beleidswijzigingen of jurisprudentie kunnen dit beeld veranderen en het is niet gegarandeerd dat terugkeer naar het oude aantal dieren in alle gevallen mogelijk blijft.

Regels voor dierenwelzijn

Melkveehouders die momenteel deelnemen aan de regeling voor veenweide- en Natura 2000-gebieden maar willen overstappen naar de Sem, moeten zich uiterlijk 8 juni 2026 terugtrekken uit hun bestaande samenwerkingsverband.

Bij het afvoeren van koeien gelden daarnaast regels voor dierenwelzijn: hoogdrachtige dieren (vanaf 90 procent van de draagtijd) en koeien die kort daarvoor hebben afgekalfd, mogen niet worden vervoerd.

Verder is van belang dat de regeling onder staatssteun valt. Daardoor is de overheid verplicht om na vaststelling gegevens van deelnemers openbaar te maken, zoals de naam van de ondernemer, het subsidiebedrag en de provincie. Deze informatie blijft minimaal tien jaar publiek beschikbaar.

Financiële afwikkeling uitgesmeerd over drie jaar

De subsidie wordt niet in één keer uitgekeerd, maar via een voorschotsysteem. Melkveehouders ontvangen binnen acht weken na het doorhalen van fosfaatrechten een eerste betaling van 30 procent, gevolgd door twee voorschotten van telkens 30 procent in 2027 en 2028 (uiterlijk 1 november). De resterende 10 procent wordt pas na drie jaar uitgekeerd bij de definitieve vaststelling.

Fiscaal geldt de subsidie als winst voor de inkomsten- of vennootschapsbelasting, al kan voor de vergoeding van fosfaatrechten mogelijk gebruik worden gemaakt van de herinvesteringsreserve (HIR) om belastingheffing uit te stellen. Over de subsidie is geen btw verschuldigd.

Naast de publieke regeling werken sectorpartijen en banken aan een private bijdrage, onder meer via rentekortingen op duurzame investeringen voor deelnemende melkveehouders.