Minister Van Essen zet PAS-meldersaanpak Wiersma voort; boerenorganisaties protesteren

Toen de PAS-crisis losbarstte, heeft de toenmalige regering toegezegd PAS-melders en andere ondernemers die buiten hun schuld om niet de benodigde vergunningen hadden, te legaliseren. In 2022 startte ze met een legalisatieprogramma. Het idee daarvan was om stikstofruimte te creëren en die ruimte te gebruiken om de PAS-melders een vergunning te verlenen.

Dat bleek niet te werken. Opeenvolgende regeringen slaagden er niet in om voldoende stikstofruimte vrij te maken, en daarnaast besloot de rechter dat vrijgemaakte stikstofruimte als eerste ten goede moest komen aan herstel van de natuur, en dus niet voor vergunningverlening kon worden gebruikt - de zogeheten additionaliteitsvereiste. In de afgelopen jaren is het maar bij zeven PAS-melders gelukt om ze met vrijgemaakte ruimte een vergunning te verlenen.

Maatwerkaanpak nodig

Er is dus een andere aanpak nodig, zag oud-minister Wiersma. Zij legde de fundamenten voor een maatwerkaanpak, waarbij de overheid niet meer probeert om de huidige activiteiten van PAS-melders te vergunnen, maar per bedrijf, samen met de ondernemer, kijkt welke oplossingen wel mogelijk zijn om het bedrijf te legaliseren.

Minister Van Essen zet deze aanpak voort. Hij heeft het concept-legalisatieprogramma PAS-melders, waarin dit is vastgelegd, voor internetconsultatie aangeboden. PAS-melders krijgen daarin twee jaar de tijd om, samen met zaakwaarnemers, een plan op te zetten om tot een legale situatie te komen. Dat plan hoeft dan nog niet volledig uitgevoerd te zijn. „Het doel van het programma is om voor alle PAS-melders in maart 2028 in beeld te hebben op welke manier hun PAS-activiteit aan wet- en regelgeving kan gaan voldoen“, schrijft de minister. „De gekozen oplossing hoeft in maart 2028 nog niet volledig geïmplementeerd te zijn.“ Dat zou in de twee jaar daarna moeten gebeuren.

Programma leunt op resultaten Taskforce

In hoeverre legalisatie mogelijk wordt, hangt nog steeds in grote mate af van hoeveel stikstofruimte wordt gecreëerd, of in ieder geval, in hoeverre de staat van de natuur wordt verbeterd. Uit welke maatwerkoplossingen een ondernemer kan kiezen, zal daarom afhangen van de maatregelen die de ministeriële Taskforce Landbouw, Natuur en Stikstof over een paar maanden zal presenteren om Nederland van het stikstofslot te halen. „Om vergunningen te verlenen is het noodzakelijk dat er maatregelen worden getroffen gericht op stikstofreductie en natuurherstel“, schrijft minister Van Essen. „Hierdoor kan verslechtering voor meer gebieden worden uitgesloten, wat vergunningverlening op meer plekken mogelijk maakt.“ Met welke maatregelen deze taskforce komt heeft Van Essen in eigen hand; hij is de coördinerende minister van deze groep.

Boerenorganisaties zijn kritisch

Boerenorganisaties zijn het niet eens met de gekozen oplossingsrichting. Agractie wijst erop dat destijds beloofd was om PAS-melders te legaliseren op basis van de situatie ten tijde van de PAS, en ziet in het voorgestelde programma een brevet van onvermogen. „Wat wordt gepresenteerd als mogelijke oplossingen, blijkt in de praktijk een traject met heel veel mitsen en maren“, stelt de vereniging.

Ook LTO is teleurgesteld, en wijst erop dat het programma PAS-melders geen zekerheid op legalisatie biedt. „In het voorstel ontbreekt de noodzakelijke juridische doorbraak om deze problematiek op te lossen.“