Zuivelmarkt corrigeert: lagere melkprijs en rem op groei in Nederland

De melkproductie in de Europese Unie bereikte in 2025 een recordniveau van circa 148 miljoen ton, een stijging van 1,8 procent ten opzichte van een jaar eerder. Vooral in de tweede helft van het jaar nam het aanbod sterk toe, zo blijkt uit het jaarverslag van de in Brussel zetelende Europese brancheorganisatie van de zuivelverwerkende industrie.

De vraag kon die groei niet volledig bijbenen. Daardoor sloeg de markt om van een verkopers- naar een kopersmarkt, met dalende opbrengsten voor met name boter en kaas en oplopende voorraden tot gevolg.

Op bedrijfsniveau waren de omstandigheden in 2025 relatief gunstig. Lagere voerkosten, goede ruwvoerkwaliteit en minder hittestress zorgden voor hogere melkproductie en betere marges.

Tegelijkertijd begonnen de melkprijzen in 2025 op een hoog niveau, het op één na hoogste ooit in veel lidstaten. In de loop van het jaar kwam daar echter verandering in. Door de toenemende productie en druk op de zuivelprijzen daalden de uitbetalingsprijzen richting het einde van het jaar.

Vooruitblik: krimp en correctie in 2026

Voor 2026 verwacht de Europese zuivelsector een omslag. De melkproductie in de EU zal naar verwachting licht dalen, terwijl een verdere correctie van de melkprijs wordt voorzien.

Voor Nederland speelt daarbij specifiek het wegvallen van de derogatie een rol, wat een dempend effect heeft op de melkproductie. Volgens het EDA-rapport kan dit de structurele krimp van de sector versnellen.

De Europese zuivelsector blijft sterk afhankelijk van export. Tegelijkertijd neemt de concurrentie toe. Wereldwijd groeit de melkproductie weer, onder meer in de Verenigde Staten en Zuid-Amerika.

De EU verliest daarbij marktaandeel in producten als boter en kaas, terwijl het aandeel in magere melkpoeder juist groeit. Handelsbelemmeringen spelen ook een rol. Zo voerden de VS hogere importtarieven in en stelde China extra heffingen in op Europese zuivelproducten.

Verschuiving in productstromen

Niet alle zuivelproducten ontwikkelen zich hetzelfde. De botermarkt kende in 2025 sterke prijsfluctuaties, met hoge prijzen in het begin van het jaar en een scherpe daling later. Kaasproductie en -consumptie groeien nog, maar minder sterk dan eerder.

De productie van houdbare producten zoals boter en magere melkpoeder nam juist toe, mede door het grotere melkaanbod. De consumptie van drinkmelk blijft dalen.

Naast marktontwikkelingen speelt beleid een steeds grotere rol. Discussies over het toekomstige Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) en strengere duurzaamheidseisen beïnvloeden de sector.

Klimaatdoelen, mestbeleid en dierenwelzijn zorgen voor extra kosten en investeringen. Tegelijkertijd ontstaan kansen, bijvoorbeeld rond mestverwerking en circulariteit.

Uitbraken van dierziekten, zoals mond- en klauwzeer en lumpy skin disease, leidden in 2025 tot handelsbeperkingen. Daarnaast zorgen geopolitieke spanningen en veranderende handelsrelaties voor extra onzekerheid in de afzet.