Thomas Dijkstra combineert meten met boerenverstand: “Ik richt me op maatregelen waar ik zelf invloed op heb”

Beter aan de voorkant meedoen dan achteraf gedwongen worden. Dat was de motivatie van melkveehouder Thomas Dijkstra om mee te doen aan Netwerk Praktijkbedrijven. Zijn bedrijf in Rasquert telt 400 melkkoeien en zo’n 180 hectare grond.

Continu meten

“Als onderzoeksbedrijf is er sinds de start van het project continu gemeten op emissies”, blikt hij terug. “Er is geen dag voorbijgegaan dat ik er niet mee bezig was. Soms heel actief, soms meer in je achterhoofd. Maar het houdt je sowieso scherp.”

Om emissies te dempen, begon hij bij zijn eigen management. “De eerste stap was het voerspoor extra aandacht geven. En zorgen dat de mestschuiven optimaal werken.”

Zo heeft Thomas de frequentie van zijn mestschuiven opgevoerd naar één keer per 1,5 uur en het onderhoud consequenter aangepakt. “We vervangen rubbers nu preventief en houden de vloer schoner. Sinds het Netwerk pakken we dat vlot op, het zit er helemaal ingebakken.”

Ventilatie bij open stal

Toch bleek het boeken van resultaten taaier dan verwacht, stelt hij. “Je ziet de stappen die je zet niet altijd direct terug in de meetresultaten. Die 30 procent minder ammoniakemissie is een mooie doelstelling, maar niet iets wat je van de ene op de andere dag bereikt.”

Een extra uitdaging zat in de meetinstallatie. “Wij hebben een open stal - bewust gekozen vanuit transparantie en dierenwelzijn, waar de maatschappij zich op richt. Maar hier bij de Groningse kust waait het regelmatig flink. Die harde wind zorgt voor veel ventilatie, en dat heeft een negatieve invloed op de meetresultaten.”

De afgelopen jaren schoven onderzoekers van Wageningen University & Research geregeld aan tafel. “Inmiddels is duidelijk dat de gordijnen meer dicht mogen, zonder dat dit ten koste gaat van het welzijn van de dieren. De metingen zullen daardoor naar verwachting nauwkeuriger worden en mogelijk pakt dat ook gunstig uit voor onze emissiecijfers.”

In november werden de gordijnen aangepast. Metingen van de CO₂-concentratie in de stal gaan het ventilatiedebiet beter bepalen. “Een collega-boer in een vergelijkbare situatie heeft zijn gordijnen al aangepast. Interessant om te zien hoe hij dat aanpakt.”

Vers gras

Het project bracht Dijkstra ook op andere gedachten. Zo begon hij met het voeren van vers gras in de stal. “Eerst vroeg ik me af hoe de koeien zouden reageren - of ze dan allemaal tegelijk naar het voerhek zouden stormen, met misschien juist een piek in uitstoot tot gevolg”, zegt hij.

“Maar dat viel reuze mee. Sinds maart 2024 maaien we met de Lely Exos. Die komt verspreid over de dag acht tot tien keer langs met een vrachtje gras. De koeien komen daardoor geleidelijk naar het voerhek. We voeren nu zo’n 7,5 kilo droge stof aan vers gras per koe per dag. Het ruw eiwit brengen we terug richting 150 g DS, onder meer door in te kuilen met lagere eiwitgehaltes.”

Erfbetreders

De impact van het project merkt Thomas ook buiten het bedrijf. “Je let scherper op de emissies van elk voedermiddel. En je wilt dat erfbetreders, zoals de voerleverancier, meegaan in de doelstellingen die je voor ogen hebt.”

Soms lukt dat niet helemaal, vertelt hij nuchter. “Een aanvulling op het rantsoen pakt niet altijd goed uit voor de projectdoelen. Toen kraaien twee derde van onze maïs - een goed stuurmiddel - opvraten, moesten we meer krachtvoer gebruiken. De emissies gingen dat jaar juist omhoog. Maar het motiveerde wel om het maïsareaal het jaar erop weer op peil te krijgen. Inmiddels gaat dat beter, al blijft het op de zware kleigrond van Noord-Groningen een uitdaging.”

Jerseys

Ook in de bemesting stuurt Thomas scherper. Afgelopen jaren mengde hij bijna 50 procent water door de drijfmest. “Ik ervaar dat als heel positief. De najaarskuilen zijn hoog in eiwit, terwijl ik al sinds juni geen kunstmest heb gegeven. Een beetje boerenverstand zegt me dat de eiwitbenutting beter is dan vroeger. En dus is er ook minder de lucht in gegaan.”

Zijn aanpak blijft niet onopgemerkt. “De loonwerker was enthousiast, en ik hoor van collega’s dat ze het ook oppikken.”

Op papier laat de ammoniakuitstoot op zijn bedrijf nu een daling van zes procent zien (2024 t.o.v. 2020). “Maar dat zegt niet alles”, nuanceert hij. “De helft van onze veestapel bestaat inmiddels uit Jerseys, de andere helft uit Holsteins. Jerseys zouden tot 30 procent minder emissie geven, maar in de KringloopWijzer kan ik maar één type koe kiezen. Die correctie wordt dus niet meegenomen.”

Daarnaast heeft hij tijdelijk wat meer jongvee gehad. “Dat kwam doordat we meer Jerseys wilden fokken. Inmiddels trappen we op de rem: dit jaar hopen we weer onder de vijf stuks per tien melkkoeien te zitten.”

Blijven bijsturen

Voor nu ligt de focus op de aangepaste gordijnen, inkuilen en het verfijnen van het rantsoen. “Op die maatregelen heb ik zelf invloed, dus daar richt ik me op”, besluit Thomas. “Met name vers gras is een leuke puzzel. Het kan altijd beter, ik zoek graag uit hoe.”