Bodem, techniek en slimme kringlopen: zo verlaagt melkveehouder Stan Bosman de emissies op zijn bedrijf

Stan Bosman uit De Krim runt samen met zijn gezin melkveebedrijf De Scheerse Polder van 85 hectare met 125 koeien. Daarin combineert hij robotmelken met ruim 2100 weide-uren per jaar.

Zijn aanpak binnen Netwerk Praktijkbedrijven draait om één principe: denken vanuit efficiëntie in plaats van enkel emissiereductie. “Als de kringloop sluit en de bodem leeft, dalen emissies vanzelf”, stelt hij.

Van drainage naar innovatie

Stans zoektocht naar betere kringlopen begon bij deelname aan Vruchtbare Kringloop Overijssel. De cijfers op papier prikkelden hem om verder te kijken dan het bestaande systeem.

Daarbovenop bracht hij jarenlange ervaring uit de drainagewereld mee. Het resultaat: een zelfontwikkelde stalvloer met luchtafzuiging. Hij won er vorig jaar de Dutch Dairy Challenge mee.

Zijn systeem blaast lucht uit de mestput ondergronds, via drainages met zwanenhalzen. “Zo komt ammoniak bij de wortels terecht, waar het als bemesting dient in plaats van uit te stoten. Methaan wordt in de bodem omgezet in CO₂ en water.”

De eerste metingen laten zien dat 70 tot 80 procent van het methaan zo afgebroken wordt. Tegelijkertijd stimuleert dit systeem de bodem. “Meer zuurstof staat garant voor een actiever bodemleven, diepere wortels en minder uitspoeling. Dat versterkt de gewasgroei én vermindert emissies”, aldus Stan.

Stal als proeftuin

De stal is voor Stan een proeftuin. Op één gangpad liggen rubberen matten van 40 centimeter breed. De mest schuift hij met een touwschuif naar achteren, terwijl urine tussen de spleten wegsijpelt. Zo kan hij mest en urine scheiden, de belangrijkste stap om ammoniakvorming te beperken.

“Mest zelf emitteert niet”, legt hij uit. “De ammoniak komt uit urine. Door die apart te houden, beperk je emissies direct.” Stan wil het systeem de aankomende jaren verder uitbreiden met een mestverzamelrobot en mest-urinescheider, maar loopt tegen regelgeving aan. “Ik krijg geen pilotstatus, terwijl ik wil monitoren wat het oplevert. Geef ons de ruimte om te bewijzen dat het werkt.”

Zijn technische aanpak verschilt wezenlijk van bestaande commerciële systemen. “Bij mij draait het om de bodem als eindpunt. De meeste andere systemen denken vanuit ammoniak, ik vanuit kringloop. Die insteek is anders.”

Efficiëntie als rode draad

Efficiëntie blijft voor Stan de sleutel. Hij ziet het als fundament voor duurzaamheid én economie. “De melkveehouderij heeft een systeem gebouwd dat niet optimaal gebruikmaakt van wat we invoeren. We slepen voer van ver, terwijl de mest hier blijft. Dat is geen kringloop, dat is logistiek. Zolang dit lonend blijft zal dit helaas ook de praktijk blijven.”

Binnen projecten als Netwerk Praktijkbedrijven en kringloopprojecten zoals KPI-Overijssel deelt hij zijn ervaringen. “We hebben een kennisvoorsprong opgebouwd. Boeren binnen het Netwerk weten waar gestuurd kan worden en zijn bereid dat ook toe te passen. En juist door de diversiteit van bedrijven leer je het meest.”

Naar een gewaardeerde landbouw

Hoewel Stan technisch gedreven is, denkt hij verder dan cijfers. “We willen niet alleen geaccepteerd worden als sector, maar vooral gewaardeerd. Dat mensen langsrijden en denken: dát is mooi, dat werkt goed. Het is een maatschappelijke zaak waar we nog aan mogen werken.”

Daarom zoekt hij continu naar manieren om de praktijk en het beleid dichter bij elkaar te brengen. Zo is hij via het project BuitenBuddies gekoppeld aan beleidsmakers uit Den Haag om samen te verkennen waar ruimte zit voor vernieuwing. “Er is veel applaus voor goede ideeën, maar nog weinig ruimte om ze uit te voeren. Daar valt echt nog veel te winnen.”

Toch blijft hij optimistisch. “Verandering begint op het erf. Als we laten zien dat efficiëntie, bodemleven en techniek hand in hand kunnen gaan, komt emissiereductie vanzelf mee. Dat is waar ik me voor in blijf zetten.”