Kees Boon gaat voor ‘méér melk uit gras’ op veengrond: kavelpaden en extra energiegewassen helpen daarbij

In Delfstrahuizen runt Kees een melkveebedrijf met zo’n 225 koeien op ruim 200 hectare. Zijn vader werkt nog mee op het bedrijf en ook zijn gezin is nauw betrokken.

Bij de start van Netwerk Praktijkbedrijven had hij nog zo’n 130 hectare. De afgelopen jaren zette hij flinke stappen richting extensiever boeren. “Ik wil melk van gras maken, door middel van een weidende melkveestapel,” zegt hij daarover.

Bedreigingen omzetten in kansen

Waarom deelnemen aan het netwerk? Voor Kees is dat helder. “Er ligt een opgave natuurlijk, en daar kun je van wegkijken. Maar je kan ook zeggen: pak het op en probeer die opgave te bewerkstelligen. Je kunt wachten tot regelgeving komt, of je kunt actief deelnemen om te kijken hoe het werkt en wat je zelf kunt doen.”

Voor hem is het een manier om vooruit te kijken, in plaats van af te wachten. “Ik wil snappen aan welke knoppen ik kan draaien. Dat spel wil ik leren. We proberen bedreigingen, zoals nieuwe regelgeving, hiermee om te zetten in kansen.”

Extensivering

De afgelopen jaren daalde de ammoniakemissie per hectare aanzienlijk. Dat heeft alles te maken met de groei in hectares: met meer land en een gelijkblijvend aantal koeien werd het bedrijf extensiever. “Maar de ammoniakproductie daalde door de omschakeling naar biologisch nog sterker,” legt Kees uit.

Ook in het bemestingsbeleid werden stappen gezet. “We zitten op veengrond en we zijn minder kunstmest gaan gebruiken. Dat draagt direct bij aan lagere ammoniakemissies. Uiteindelijk zijn we in de omschakeling naar bioligsch helemaal gestopt met kunstmest.” In november rondde Kees de omschakeling naar biologisch af. Nu gaat de melk officieel de deur uit als biologische melk.

Sprong

Een van de eerste maatregelen die Kees binnen het Netwerk nam, was het verlagen van het ruw eiwit in het voer. “De eerste knop waar je makkelijk aan kunt draaien.”

De afgelopen twee jaar was het lastig om het scherp te sturen, omdat het bedrijf te maken kreeg met blauwtong. “Toen heb ik de keuze gemaakt om het even los te laten. Nu zit ik er weer strak op.” Inmiddels werpt dat zijn vruchten af: “Wij maken dit jaar een sprong en gaan naar 150 g/kg DS,” zegt hij tevreden. Daarmee komt hij uit rond de streefwaarde waar veel melkveehouders binnen het Netwerk naartoe werken.

Scherper aankopen, meer zelf verbouwen

Hoe Kees dat gedaan heeft? “Ik zet bij aankopen scherper in op ruw eiwit en verbouw meer zelf”, verklaart hij. Daarin zet hij vooral in op granen (rogge, haver, gerst), maar ook voederbieten en veldbonen. Maïs teelt hij juist iets minder.

Die keuze is bewust: maïs vraagt om zwarte grond en wordt meestal in de stal gevoerd, terwijl Kees juist focust op een weidende veestapel. Bovendien is maïsteelt op veen in combinatie met biologisch lastig, onder meer door onkruiddruk en beperkingen in gewasbescherming. Granen passen beter in dat systeem: ze vragen minder intensieve bewerking en zijn eenvoudiger te combineren met gras en beweiding.

Mestrobot met watervernevelaar

Ook in de stal werd geïnvesteerd. Kees verving zijn vaste roosterschuif door een mestrobot met watervernevelaar. De keuze werd mede ingegeven door ervaringen van collega’s in het netwerk. “Toen zag ik precies wat zo’n robot doet. Daarom heb ik hem aangeschaft.”

De watervernevelaar zorgt ervoor dat de vloer schoner blijft en minder glad wordt. “Onze koeien zijn overdag buiten. Dan droogt de vloer gauw op. Met wat water erbij blijft het schoner. We hebben veel stro in de boxen, dat komt ook op de mestgang. Met water krijg je dat makkelijker weg.”

Meer weide-uren

Weidegang is voor Kees een speerpunt. Dankzij het Netwerk legde hij samen met begeleiding van Bert Philipsen nieuwe kavelpaden aan. Daardoor groeide het beweidingsareaal naar zo’n 45 hectare. Met de geplande uitbreidingen wil hij dat idealiter verdubbelen.

“Ik wil eigenlijk wel naar 3000 uur weidegang. Misschien wel 4000. Zoveel mogelijk naar buiten met die koeien,” zegt Kees. Zijn doel is dag- en nachtweiden, waarbij koeien zelf hun voer ophalen. “Dan laat ik de koe het zelf ophalen, in plaats van op stal.”

Op dit moment bestaat zo’n 30 procent van het rantsoen uit vers gras. Dat aandeel gaat de komende jaren verder omhoog.

Slim sturen met balen

Op veengrond is de grasopbrengst grillig: in de zomer staat er vaak genoeg gras, maar van mindere kwaliteit. Om dat op te vangen, bewaart Kees een stuk of honderd balen van de eerste snede apart.

“Het eerste gras dat je maait is het mooiste gras. Daarmee kun je in de zomer bijsturen als de kwaliteit op veen terugloopt. Door deze apart te houden, heb ik in het najaar een extra stuurmiddel.”

Methaan verder onderzoeken

Terwijl de ammoniakuitstoot fors daalde, blijft methaan een lastige opgave. Helemaal in combinatie met biologische bedrijfsvoering op veen. “Methaan wordt nog wel een lastig dingetje,” geeft Kees toe.

Hij wil zoveel mogelijk voeren van eigen grond: vooral gras en eigen energiegewassen. Dat sluit goed aan bij weidegang, maar maakt het zoeken naar extra methaanreductie ingewikkelder.

Maïs in het rantsoen kan helpen, maar vraagt intensievere teelt en vaak meer stalvoeding, iets wat Kees juist wil vermijden. Daarnaast brengt biologische teelt op veen extra uitdagingen met zich mee, zoals hoge onkruiddruk en beperkingen in gewasbescherming.

De komende jaren wil Kees in het Netwerk verder leren en onderzoeken hoe die methaanuitstoot het beste aangepakt kan worden, juist nu hij biologisch boert. “Ik ben blij dat het project wordt verlengd”, besluit hij. “Dan kunnen we die methaanuitstoot nog beter onderzoeken en kijken welke stappen écht werken.”