Minder koeien en meer gras: Christiaan van Dalfsen kiest bewust voor extensief boeren op veengrond

Christiaan van Dalfsenrunt samen met zijn familie melkveebedrijf Eben Haezer in Staphorst, in het veenweidegebied en tevens Natura-2000 gebied De Olde Maten. Het bedrijf telt momenteel zo’n 90 melkkoeien en 82 hectare gras- en natuurgrond. Naast de melkveehouderij is er een recreatietak met onder meer een groepsaccommodatie, vergaderlocatie en bed & breakfast.

Omschakeling naar biologisch

Christiaan zit nog middenin zijn omschakeling naar biologisch. In oktober mag de melk voor het eerst als biologisch worden afgezet: een mijlpaal. “We zijn anderhalf jaar geleden met het traject gestart. Het voelt goed dat we nu ook bijna biologisch mogen leveren,” vertelt hij.

De omschakeling markeert een nieuw hoofdstuk in het familiebedrijf. “We hebben bewust gekozen voor deze extensievere koers. Minder koeien en minder melk per hectare, reststromen beperken en meer doen met ons eigen gras. Voor ons, midden in een Natura 2000-gebied, is dat de logische weg.”

Hij maakt gebruik van de extensiveringsregeling van RVO, die inkomensverlies compenseert en Natura 2000-boeren ondersteunt.

Afspiegeling van de sector

“Ik heb een grasrijk bedrijf”, vertelt Christiaan. “Dus bij het project Netwerk Praktijkbedrijven vroeg ik me eerst af: pas ik er wel tussen? Is er oog voor mijn specifieke situatie op veenweidegrond? Het antwoord was: ja. Het gaat namelijk om een afspiegeling van de gehele sector. Dus óók om grasrijke bedrijven op veen. Die opzet van het netwerk vond ik sterk. Ook gedurende het project kreeg ik bevestigd dat er ruimte is voor verschillen tussen bedrijven.”

“Zo kan ik geen snijmaïs verbouwen op deze kavels en is extra snijmaïs voeren dus niet voor de hand liggend”, verklaart Van Dalfsen. “Überhaupt kan ik minder finetunen met verschillende gewassen. Ik ben dus gaan kijken hoe ik mijn gras kan omzetten naar een efficiënter rantsoen.”

Meer dan 30% ammoniakreductie

Met tastbare resultaten: Christiaan wist de ammoniakemissie op zijn bedrijf met meer dan 30 procent te reduceren ten opzichte van 2020.

“Dat lukt door bewuster te voeren en het ruw eiwit in het rantsoen omlaag te brengen. We zijn met onze voerleverancier in gesprek gegaan: door meer energie te voeren konden we het ruw eiwit flink drukken.”

Het maken van een plan is hierbij cruciaal. “Je moet overzicht krijgen: welk gras en welke kuil wil ik, hoe stem ik het maaimoment af en hoeveel stikstof breng ik met bemesting in? Dat zijn allemaal knoppen waar je aan kunt draaien.”

Methaanuitstoot: uitdaging op veengrond

Bij methaanemissie is het ingewikkelder. “Op veengrond oogst je vaak structuurrijk gras, met een hoog gehalte ruwe celstof. Je hebt het nodig voor de koegezondheid, maar het werkt minder gunstig op methaan,” aldus Christiaan. “Door jonger gras te maaien kun je daar winst boeken. Dat is ons het afgelopen jaar beter gelukt.”

Restproducten zoals perspulp zijn biologisch bovendien niet verkrijgbaar, waardoor hij deze inmiddels niet meer toepast. “Dat pakte positief uit als je kijkt naar methaan, want perspulp heeft een hoge emissiefactor. Biologisch worden dwingt ons nu om met een soberder rantsoen te werken: vers gras, graskuil en brok. Hoeveel het voordeel uiteindelijk gaat zijn op het gebied van methaan moet nog blijken, maar we zijn er wel actief mee bezig.”

Weidegang en grasbenutting

Verder is weidegang voor Christiaan een belangrijk speerpunt. De koeien lopen 180 dagen per jaar buiten, inmiddels gemiddeld zo’n tien uur per dag. “Daar hebben we de afgelopen jaren echt in geïnvesteerd. Meer uren weiden past bij onze manier van boeren en levert bovendien milieuwinst op.”

Het doel om van acht naar elf uur per dag uit te groeien, is nog niet helemaal gehaald, maar de stap naar tien uur is gezet. “We lopen aan tegen de oppervlakte van de huiskavel. Je moet voldoende gras van kwaliteit hebben om langer te kunnen weiden. Voor nu werkt dit prima.”

Kringlopen sluiten en mestoptimalisatie

Op het vlak van bemesting werkt Christiaan sinds zijn deelname met een sleepslangcombinatie waarbij extra water wordt toegevoegd. “De mest wordt erdoor beter benut en het gras blijft schoner. We hebben de afgelopen jaren bewust vaker water toegevoegd.”

Zijn droom voor de toekomst: nog meer kringlopen sluiten. “Ik zou graag ooit een potstal creëren, zodat we vaste mest hebben en bijvoorbeeld ook stiertjes kunnen aanhouden. Daarmee benut je de natuurgrond optimaal en houd je meer eigen meststromen vast.”

Verdere verdieping

Over de waarde van Netwerk Praktijkbedrijven is Christiaan positief. “De kennissessies en persoonlijke bedrijfsbegeleiding zijn heel waardevol. Je wordt positief geprikkeld om bewuste keuzes te maken. En je merkt dat de mensen die advies geven, zoals onze bedrijfsbegeleider, voelsprieten hebben in de sector. Dat helpt.”

Voor de toekomst hoopt hij op verdere verdieping. “We zijn nu vier jaar onderweg. Het laaghangend fruit, zoals ammoniak naar beneden krijgen middels ruw eiwit, hebben we deels al geplukt. De uitdaging is om nieuwe maatregelen en technieken te verkennen, ook op het gebied van methaan. Dat houdt dit netwerk interessant en waardevol.”