Gelderland wil omvang veehouderij maximaliseren

'In Gelderland zijn de veehouderijbedrijven gemiddeld kleiner dan elders in Nederland. Het zijn veelal familiebedrijven, bedrijven die al generaties in familiehanden zijn en qua omvang door een gezin of maatschap gerund kunnen worden. We willen stoppen met het automatisme dat een zekere jaarlijkse groei nodig is om de toenemende kosten te kunnen blijven dekken. Qua groei zijn de grenzen bereikt, ook aan wat landschappelijk nog past, kijkend vanuit de Gelderse waarden', zo motiveert het Gelderse provinciebestuur het besluit.

Voorkomen dat beleggers boerenbedrijven gaan exploiteren

Het college wil ook voorkomen dat beleggers agrarische bedrijven gaan exploiteren met extern personeel dat weinig binding heeft met de omgeving. 'Daarom willen we de maten van een veehouderijlocatie gaan voorzien van een Gelders plafond, bijvoorbeeld door een maximale omvang van waar mag worden gebouwd (= het bouwblok of bouwvlak) of door een maximaal aantal bouwlagen te bepalen. (Inkomens-)groei moet dan gevonden worden door op andere manieren waarde te creëren op het agrarisch bedrijf, bijvoorbeeld door met specifieke producten of diensten nieuwe markten aan te boren (niches of verbrede landbouw)'.

Gebieden met hoofdfunctie landbouw

In het beleidskader zet Gelderland ook uiteen hoe het kijkt naar de inrichting van het platteland, waarbij rekening wordt gehouden met de opgaven die er per regio liggen. Deze zijn uitgewerkt in zogenoemde 'beleidskeuzes'.

In gebieden waar geen opgaven liggen rond water of natuur, wil de provincie de landbouw als hoofdfunctie aanwijzen. Landbouwgrond moet daar ontzien worden van functieaanpassingen. De provincie roept de gemeenten op om terughoudend te zijn met vestiging van niet-agrarische bedrijven in deze regio's als deze de ontwikkelruimte van de landbouw beperken.

Voor boeren rondom stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden maakte de provincie eerder al maatregelen bekend (het strokenbeleid, red.). Dit zijn bijvoorbeeld een verbod op nieuwvestiging van veehouderijen en op uitbreiding van een niet-grondgebonden veehouderijbedrijf, tenzij uit nader onderzoek blijkt dat beter stikstofdoelbereik en extensivering van de veehouderij hierdoor niet in het gedrang komen.

Maatregelen in gebieden met Kaderrichtlijn Wateropgaven

Ook in zones langs waterlopen met Kaderrichtlijn Wateropgaven (de Veluwe, Gelderse Vallei en Achterhoek, red.) en in grondwaterbeschermingsgebieden geldt dat er geen nieuwe veehouderij meer mogelijk is. Ook wil de provincie in die gebieden uitbreiding van veehouderij verbieden, tenzij er gesaldeerd kan worden met een stoppend veehouderijbedrijf elders in het gebied. Deze twee maatregelen gelden ook voor veedichte gemeenten als Barneveld, Berkelland, Doetinchem en Ede, meldt de provincie.

Behoud grasland

In en rond stikstofgevoelige natuur, in zones langs waterlopen met Kaderrichtlijn Wateropgaven en in grondwaterbeschermingsgebieden zet Gelderland naast maatregelen voor de omvang van de veehouderij in op het behoud van blijvend grasland. Dit betekent dat er een scheurverbod komt voor zowel blijvend als natuurlijk grasland.

Lees ook: Gelderland wil scheurverbod blijvend grasland in grondwaterbeschermingsgebieden

Hervestiging naar gebieden met weinig opgaven

Verder gaat de provincie gemeenten instrueren om hervestiging van verplaatste veehouderijbedrijven vanuit (zones rond) stikstofgevoelige N2000-gebieden, grondwaterbeschermingsgebieden, zones rond waterlopen met KRW-opgaven en veedichte gebieden in gebieden met landbouw als hoofdfunctie mogelijk te maken.

In al deze gebieden gaat Gelderland extra geld inzetten om extensieve landbouw te stimuleren. Dit kan met agrarisch natuurbeheer en duurzaam bodembeheer.

Beleid voor niet-grondgebonden veehouderij

De niet-grondgebonden veehouderij wil Gelderland ondersteunen door reductie van ammoniak, fijnstof, broeikasgassen door middel van innovatie en managementmaatregelen mogelijk te maken. Hetzelfde geldt voor dierenwelzijn en brandveiligheid. Hoe precies, wordt niet duidelijk.

Ook wordt ingezet op het rondkrijgen van de kringloop. Gelderland wil stimuleren dat veehouders hun mest afvoeren naar akkerbouwers en dat omgekeerd weer voer aan de veehouders wordt geleverd. Ook mestvergisting voor de productie van groen gas en groene kunstmest kunnen op steun van de provincie rekenen.

Innovatie stimuleren

Inzetten op innovatie wordt ook een belangrijke pijler voor Gelderland. Daarbij gaat er breder gekeken worden. In gebieden waar de prioriteit hoger is, gaat Gelderland kijken naar gebiedsgerichte openstellingen in plaats van alleen naar generieke provinciebrede regelingen.

De innovaties worden toegespitst op de thema's emissiereductie (ammoniak, boeikasgassen, fijnstof), mestverwaarding en energieproductie, slim gebruik van gewasbeschermingsmiddelen (mede door robotica, precisielandbouw en ontwikkeling van andere alternatieven), plantaardige eiwitbronnen en circulaire landbouw.

Hiervoor wil de provincie gebruikmaken van de kennis die aanwezig is bij instellingen en projecten, zoals de WUR, OnePlanet, De Marke, Poultry Expertise Centre, Greenport Gelderland, de Innovatiecoöperatie en Experimenteerlocatie Oost-Nederland.

Jonge boeren helpen met grondbeleid

De laatste pijler is dat Gelderland kijkt naar extra inzet op landbouwstructuurbeleid, onder meer via een subsidie voor vrijwillige kavelruil. Omdat de leeftijd van de Gelderse boer hoog is en het opvolgerspercentage laag is, komt Gelderland met een generatievernieuwingsstrategie. Daarmee wil het jonge boeren bij het starten of overnemen van een bedrijf steunen. Ook gaat onderzocht worden of jonge boeren met grondposities geholpen kunnen worden, bijvoorbeeld door pachtgronden bij voorkeur aan jonge boeren uit te geven.

Provinciale Staten hebben het laatste woord en zullen het beleidskader moeten vaststellen. Dit zal naar verwachting in april gebeuren. Na groen licht van de Gelderse politiek zullen de maatregelen en instrumenten uit het beleidskader verder worden uitgewerkt.