Agro Vertrouwensindex onder druk: zorgen bij melkveehouders houden aan

De daling bij melkveehouders hangt nauw samen met de fors lagere melkprijs. In de tweede helft van 2025 sloeg het sentiment snel om. Zowel de beoordeling van de huidige situatie als de verwachtingen voor de komende jaren verslechterden duidelijk.

Volgens Jakob Jager, onderzoeker bij Wageningen Social & Economic Research, nam de melkaanvoer in Europa en daarbuiten sterker toe dan eerder werd voorzien. Dat kwam onder meer door een verlate melkpiek door blauwtong. Daarnaast zorgden goed ruwvoer en eerder hoge melkprijzen voor hogere productie. Het ruimere aanbod van 1,5 procent in Europa en 2 procent in Nederland zet de melkprijs onder druk.

Ook wereldwijd steeg de melkaanvoer. Gunstige weersomstandigheden in Nieuw-Zeeland en de Verenigde Staten zorgen voor hogere productie, terwijl ook in Zuid-Amerika, met name in Argentinië, Brazilië en Uruguay, de melkaanvoer toeneemt. Tegelijkertijd blijkt het moeilijk om het bestaande hoge aanbod af te zetten. Daar komt bij dat tariefvrije quotum van 20.000 ton voor de import van Amerikaanse zuivelproducten zijn afgesproken, wat eveneens een drukkend effect heeft op de prijs.

Hogere kosten drukken op rendement

Naast lagere opbrengsten spelen ook oplopende kosten voor melkveehouders een rol. Met het wegvallen van de laatste stap in de derogatie in 2026 moeten melkveehouders meer mest afzetten. Dat leidt tot hogere mestafzetkosten.

Waar deze in 2020 voor een gemiddeld melkveebedrijf nog onder de 5.000 euro lagen, wordt geschat dat ze in 2025 zijn opgelopen tot circa 25.000 euro. Voor 2026 komt daar naar verwachting nog eens 5.000 tot 10.000 euro bij, afhankelijk van de weersomstandigheden in het voorjaar. De combinatie van lagere melkprijzen en stijgende kosten zorgt voor terughoudendheid bij investeringsplannen.

Historisch laag vertrouwen in zicht

Ook de verwachtingen voor de middellange termijn zijn negatiever geworden. Wanneer die lijn doorzet, nadert de index een historisch dieptepunt. De conjunctuurindex, die vooruitblikt op de komende twaalf maanden, bevindt zich daar al.

De index ligt fors onder het gemiddelde van de periode 2013–2026 en zelfs lager dan in het eerste kwartaal van 2020. Destijds waren de verwachtingen voor de melkprijs eveneens somber, mede vanwege de onzekerheid rond de coronapandemie. Uiteindelijk kwam de melkprijs dat jaar uit op gemiddeld 36 euro per 100 kilo melk.

Biologische sector scoort goed

Het vertrouwen van de melkveesector staat in schril contrast met die van de biologische sector. Deze vormt een positieve uitzondering binnen de Agro Vertrouwensindex. Het vertrouwen bij biologische ondernemers steeg naar 20,1 punten, wat hoger is dan het langjarig gemiddelde.

Deze positieve stemming wordt gedreven door een stabiele biologische melkprijs, goede oogstresultaten bij plantaardige producten en een toegenomen afzetvolume in supermarkten, waar de verkoop van biologische producten steeg met 11 tot 19 procent.