Henk Kerkers pleit voor optimale databenutting: “Niets tegen adviseurs, maar begrijp als boer zélf wat je doet”

Henk Kerkers is melkveehouder in Sterksel (N-B), waar hij de Kranenburghoeve runt. Zijn bedrijf telt 96 melkkoeien op 50 hectare. In 2015 vernieuwde hij zijn stallen. Sindsdien wordt zijn bedrijfsstrategie gekenmerkt door weidegang in combinatie met robotmelken. In de ochtend en avond grazen de koeien buiten.

40.000 euro besparen

“Door kennis te krijgen van de materie, blijf je zelf meer aan het stuur”, noemt Henk Kerkers als reden om deel te nemen aan Netwerk Praktijkbedrijven. Het project sloot aan op een eerder project dat hij deed over Nieuw Nederlands Weiden van Stichting Weidegang. “Bij dat project wilden we weidegang verbeteren, door gebruik te maken van roterend standweiden. Door zoveel mogelijk vers gras in onze koeien te krijgen, verlagen we voerkosten.”

“De kwaliteit van vers gras is namelijk aantoonbaar hoger dan wanneer je het inkuilt”, verklaart hij. “Dat extra eiwit dat je direct uit het verse gras haalt, hoef je dan niet meer aan te vullen met eiwitrijk krachtvoer. Daarmee bespaar je op jaarbasis toch zeker 2,5 tot 3 cent aan eiwitrijke brokken per liter.”

“Daarnaast beur ik nog zo’n 1,5 cent extra per liter dankzij weidepremie en een hogere VLOG-melkprijs. Dat totale rendement van 4 tot 4,5 cent is op jaarbasis bij een miljoen liter toch een mooie besparing van 40.000 euro.”

Focus op grasland

Naast deze besparing op voerkosten, draagt het verse gras ook bij aan ammoniak- en methaanreductie en het voorkomen van conserveringsverliezen. “Door de opname van vers gras, brengen we gelijk de beste kwaliteit eiwit en energie in de koe.”

Als onderzoeksbedrijf focust hij dan ook met name op het grasland. “Wij hebben een Serrestal met veel zijventilatie, waardoor er hier geen real-time ammoniakmetingen mogelijk zijn. Daarom zijn wij met name bezig met de opname, samenstelling en kwaliteit van het gras door middel van vers gras-monsters. Dit geeft ons meer inzicht in hoe we ons gras het best kunnen inzetten in het rantsoen.”

“Voorheen gebruikten we voor de vers gras-kwaliteit standaarden: voorjaarsgras, zomergras en herfstgras. Nu hebben we wekelijks analyses, die we in onze rantsoenberekening gebruiken, waardoor we veel exacter ons rantsoen in balans kunnen brengen. We proberen daarbij het ruw eiwitgehalte rond de 150 g/kg DS te houden. Hiermee voorkomen we flink wat ammoniakemissie. Voor elke gram minder in het rantsoen hebben we op jaarbasis één procent minder ammoniakemissie.”

Korte lijntjes

“Een andere recente uitkomst van de onderzoeken is dat het benutten van de jonge toppen van het vers gras, helpt tegen methaanvorming. Het blijkt dat met name voorjaarsgras een lagere EF-waarde (emissiefactor voor methaan) heeft. Al zorgt de opgave om methaan te reduceren ook nog voor veel uitdagingen. Zo ben ik de laatste jaren meer bezig met kruidenrijk grasland, voor de biodiversiteit. Maar dat meer stengelige, zorgt in de kuil ook voor een hogere NDF.”

“Nu lijkt het er wel op dat een paar specifieke kruiden zoals Smalle weegbree en Chichorei methaanuitstoot juist weer tegengaan. Dat is iets wat onderzoekers van Wageningen Universiteit en het buitenland momenteel oppakken en weer zullen terugkoppelen.”

Dat terugkoppelen aan data binnen dit project, past hem wel. “Door het Netwerk ben je goed op de hoogte. Je ziet als eerst de relevante artikelen voorbij komen. En als je meer duiding wilt, zijn er korte lijntjes met onderzoekers.”

Farmdesk

Data is tegenwoordig cruciaal, voegt hij toe. “Vroeger kwam er drie of vier keer per jaar een voervoorlichter, en die draaide een rantsoen voor je uit: ‘dit moet je voeren’. Dat is nu wel anders. Om uitstoot te verminderen, moet je er kort bovenop zitten en continu finetunen.”

“Ik denk dat er veel winst te behalen is, als je héél goed weet wat je voert. Daarvoor moet je wel de juiste ‘tools’ in huis hebben. In mijn geval is dat het rantsoenberekeningsprogramma Farmdesk. Het is visueel makkelijk en geeft de 10 belangrijkste kenmerken weer waarop je kunt sturen.”

“Door af en toe aan een knop te draaien, bijvoorbeeld als je productie zakt of ureum stijgt, leer je er precies mee omgaan. Als je een tandje bijvoert en merkt dat productie toeneemt, weet je dat je op het grensvlak zit.”

“En als je scherp op het randje wil lopen, kan je er niet pas na 3 weken achter komen: had ik maar wat anders gevoerd. Zelf consequent bijsturen, zo nodig 2 of 3 keer per week aanpassen is denk ik de toekomst van het boerenbedrijf.”

Kennisachterstand

“Ik heb niets tegen adviseurs”, vult hij aan, “maar tegenwoordig heb je bijna overal een adviseur voor, en ze kunnen alles voor jou invullen. Ik doe het liever zelf, ook om te weten hoe de uitkomst tot stand is gekomen. Daardoor leer je dan ook beter, hoe je de resultaten zelf kunt verbeteren.”

Naast zélf weten wat je doet, is het cruciaal dat uit te dragen naar de buitenwereld. “Onder andere naar de politiek. We dienen de kennisachterstand in te halen, die er helaas nog is bij veel mensen die regels maken.”

“Wat wij daaraan zelf kunnen bijdragen, is onder andere door het gesprek van boer tot boer gaande te houden, zoals in het Netwerk. Maar schuw ook de ambtenaren niet, nodig ze maar uit. Door te duiden met simpele voorbeelden, kan je mensen bereiken. En daag wetenschappers uit om oplossingen aan te dragen.”

Zo zit hij zelf deze week nog om de tafel met onderzoekers van de WUR, vertelt hij. “Zij zijn bezig met een onderzoek om alle data op en rond je bedrijf toegankelijker te maken. Niet alleen verborgen data beschikbaar maken, maar ook zorgen dat het op een manier is waar je als veehouder iets mee kunt. Teveel cijfers is ook niet alles, dan zie je door de bomen het bos niet meer.”

“Zorg dus voor heldere, visuele vormen waar wij wat mee kunnen. Neem de KringloopWijzer bijvoorbeeld. Je wilt als boer direct zien: waar gaat het heen als ik zo doorga? Waar kan ik eventueel nog sturen? Bedrijfsdata is er genoeg. Nu nog toewerken naar de optimale benutting ervan.”