Johan en Jacob Molenaar zien graag maatschappelijke uitrol: “Met kleine handelingen grote stappen behalen”

Vader Jacob en zoon Johan Molenaar runnen een melkveehouderij met 200 koeien op 67 hectare. “Ons bedrijf is een van de intensievere binnen het project. Daarnaast hebben we een relatief zwaar koeienras: een mix van Holstein en Fleckvieh, waar veel voer doorheen gaat.”

Waarom besloten zij deel te nemen aan het project? “We wilden wat betekenen voor het klimaat”, aldus vader Jacob. “Het sprak ons aan om dat te doen met allerlei verschillende experts die ter beschikking staan.”

“Ook de focus op management paste ons goed. Daarin kan je namelijk zelf keuzes maken en controle pakken”, voegt Johan toe. “Dit zijn maatregelen die vanuit de sector zelf komen in plaats van dat ze ons worden opgelegd.”

Hun algemene bevinding over het project, vier jaar later, is dat emissies complexer zijn dan verwacht. “Maar dat maakt het ook uitdagend”, voegen de boeren toe.

Achter de schermen

Als relatief intensief bedrijf zonder weidegang helpt het dat de bedrijfsbegeleider ziet welke stappen je zet, delen ze. “Het is belangrijk dat er oog is en blijft voor alle soorten en maten bedrijven met uiteenlopende bedrijfsvoeringen. Het gaat niet alleen om percentages en cijfers, maar ook om wat er achter de schermen gebeurt.”

In hun geval is dat onder andere het structureel toevoegen van water aan de mest. “We zijn ook extra gaan opletten bij het aankopen van voer. Waar we voorheen voornamelijk naar de prijzen keken, is nu de uitstoot ook een bepalende factor geworden.”

Ook scheiden de boeren het eiwitrijke en energierijke voer actiever nu. “Eerst zat dat nog enigszins gedeeld door elkaar. Inmiddels hebben we extra opslagsilo’s aangeschaft en houden we het gescheiden. Zo kunnen we nog gerichter voeren.”

Omlaag gaan in ruw eiwit is gelukt (zie tabel 1). “Dat was vrij gemakkelijk. Op een gegeven moment bijna té makkelijk”, blikken ze terug. “Toen schoten we er net wat in door, zaten we rond de 140-145. Daar merkten we dat de liters terugliepen. Maar dat is dan ook weer een les die je geleerd hebt.”

Stal Quickscan

Binnen het project hielpen de boeren mee om de Stal Quickscan te ontwikkelen. “Zie het als een checklist waarmee boeren zelf de uitstoot in hun stal kunnen evalueren”, legt Johan uit. “Inclusief kleine handelingen waarmee je grote impact kan maken. Zonder dat je direct dure investeringen hoeft te doen of je hele stal hoeft om te bouwen.”

Voorbeelden die de boeren noemen zijn het type strooisel dat je kiest: zo maken zij momenteel gebruik van gemengd vlas-kalk. “Of meer sproeien, zodat de roosters schoner blijven. Het zijn kleine voorbeelden, maar als boeren in Nederland dit grootschalig gaan doen, valt er een groot effect te bereiken.”

Zelf hebben de boeren een lichte Serrestal die aan alle kanten open is. “Wat wel jammer is, is dat het op dit moment lastiger schijnt te zijn om er metingen op los te laten”, aldus Jacob. “Het zou mooi zijn als dat in de toekomst wel kan, zodat wij ook duidelijkere berekeningen kunnen maken en nog doelgerichter kunnen sturen.”

Afgelopen voorjaar organiseerden de boeren een Netwerkbijeenkomst op hun bedrijf, waarin de Stal Quickscan centraal stond. “We liepen rond en lieten zien welke keuzes we zelf gemaakt hebben. Alleen de rookproef liep niet helemaal voorspoedig”, zegt Johan. Die proef was bedoeld om te laten zien hoe de lucht zich verplaatst in de stal.

“De koeien kregen al snel last van de rook. Overigens bleef de rook wel goed hangen in de stal, wat we zelf later met een andere test ook nog ondervonden. Dat is goed nieuws: als het in de stal zelf circuleert is de uitstoot minder.”

Naamsbekendheid

Voor de toekomst hopen de boeren dat de maatschappelijke uitrol van het project doorzet. “Soms merk je dat er deuren opengaan dankzij het Netwerk. Maar we lopen er ook nog tegenaan dat we leveranciers er zelf over vertellen moeten. De interesse is dan vaak wel gewekt, maar het mag wat ons betreft nog meer naamsbekendheid krijgen.”

Ook zouden zij graag zien dat in de sector software ontwikkeld wordt waarmee data maandelijks inzichtelijk wordt. Jacob: “Nu is het zo dat we elk kwartaal een overzicht krijgen: eigenlijk te weinig, gezien de materie waar we mee bezig zijn. Het zou zinvol zijn om vaker te weten hoe je ervoor staat.”

“Bovendien wordt er al zoveel data verzameld, hoe kan het dan dat we daar zelf nog zo achteraan moeten? Dat is zonde. Gegevens bieden inzicht waar wij gelijk op kunnen handelen.”

Daarnaast hopen ze dat het Netwerk haar uitgangspunt van diversiteit behoudt. “We hopen dat alle boeren gerepresenteerd blijven. Of je nu intensief of extensief bent, in het Noorden van het land of juist in het Zuiden zit. Maatwerk is nodig en dat is precies wat we aan willen tonen.”