Vernieuwde UltraSorb R 3.0 pakt mycotoxinen én endotoxinen aan
Mycotoxinen en endotoxinen zijn onderschatte rendementkillers
Mycotoxinen in het voer en endotoxinen veroorzaken op steeds meer melkveebedrijven schade. Het begint vaak met een verstoorde penswerking, wat zich uit in een slechtere vertering, verhoogde celgetallen, vruchtbaarheidsproblemen, verminderde weerstand en minder melk in de tank. “Deze toxinen komen veel voor en zorgen, zelfs bij subklinische niveaus, voor vage klachten en een lagere melkproductie. Uiteindelijk tasten ze ook de gezondheid van de koeien aan. Hoogproductieve koeien die veel voer opnemen zijn extra gevoelig voor verstoringen door mycotoxinen.”, aldus Peter van der Vegt, sinds kort wereldwijd verantwoordelijk voor de Technische Service Group van Volac.
Waar komen mycotoxinen en endotoxinen vandaan?
Mycotoxinen zijn gifstoffen die worden geproduceerd door schimmels. In een gezonde rundveestapel veroorzaken ze meestal niet direct ernstige ziekte, maar bij langdurige blootstelling of een verminderde weerstand kunnen ze wél tot problemen leiden.
Endotoxinen zijn gifstoffen uit de celwandresten van bacteriën. Deze gifstoffen komen vrij bij afsterven van bacteriën, bijvoorbeeld als gevolg van pensverzuring door hittestress. Endotoxinen zijn een belangrijk oorzaak van zogenaamde ‘lekkende darmen’ (zie kader).
Leaky gut - wat is dat, hoe komt het en wat is de schade?
Een ‘lekkende darm’ houdt in dat schadelijke stoffen en ziekteverwekkers de darmwand passeren en het lichaam binnendringen.
Stress als belangrijke oorzaak
De wand van de dunne darm bestaat uit een beschermende slijmlaag en twee lagen darmcellen. Onder invloed van stress worden de verbindingen tussen deze cellen losser waardoor schadelijke stoffen en ziekteverwekkers de darmwand gemakkelijker kunnen passeren. Bij melkkoeien kan stress door veel factoren worden veroorzaakt. Een bekende is hittestress. Ook veranderingen in het rantsoen en de bedrijfsvoering en ziekten kunnen stress veroorzaken en de pH-waarde in de pens beïnvloeden.
Productieverlies en gezondheidsschade
Wanneer de pH te laag wordt (acidose), sterven de bacteriën die verantwoordelijk zijn voor de vertering van vezels. De buitenwand van deze gramnegatieve bacteriën bevat lipopolysachariden (LPS). Een overmaat aan LPS, in combinatie met stress, kan leiden tot een ‘lekkende darm’, waardoor LPS in de bloedbaan terechtkomt. Daar veroorzaakt het, samen met eventuele ziekteverwekkers, een immuunreactie. Deze ontstekingsreactie kost veel energie en eiwit die de koe niet meer kan benutten voor melkproductie. Bovendien kan LPS zich ophopen in zachte weefsels zoals de uier, de vetlaag bij de klauwen en het hart. Dit vergroot het risico op mastitis (hoger celgetal), kreupelheid en hartproblemen. Het schaadt dus op langere termijn ook de gezondheid van een koe.
Risico’s nemen toe
Schimmels komen van nature voor op gras en snijmaïs. Door de warmere zomers en extremere weersomstandigheden is de schimmeldruk de laatste jaren toegenomen. Op het oog is het risico moeilijk in te schatten: de zichtbaarheid van schimmels zegt niet altijd iets over de hoeveelheid gifstoffen die ze hebben geproduceerd. Alleen een laboratoriumanalyse geeft zekerheid over welke en hoeveel mycotoxinen in het voer zitten. Volac biedt daarvoor de Mycocheck aan, een gespecialiseerde test om in het laboratorium het mycotoxineniveau in veevoer te meten. Bij sluimerende problemen kan zo de oorzaak boven tafel komen. In maar liefst 77% van de via Mycocheck geteste voermonsters (wereldwijd) zijn in het afgelopen jaar risicovolle gehaltes aan mycotoxinen aangetoond.
Onschadelijk maken en afvoeren
In de meeste gevallen heb je als veehouder te dealen met de besmetting. Dat kan door een mycotoxine-binder aan het rantsoen toe te voegen. De meeste binders bevatten sterk absorberende kleimineralen die een beperkt aantal gifstoffen binden, met name aflatoxine. Gebonden aan de kleimineralen worden ze met de mest uit de koe afgevoerd. Moderne, meer complexe producten bevatten naast kleimineralen ook levende gisten en specifieke gist-metabolieten. Deze hybride producten gaan een stap verder: ze breken gifstoffen daadwerkelijk af waardoor ze hun schadelijke werking verliezen.
Ook endotoxinen afbreken en afvoeren
Een voorbeeld van een hybride product is het onlangs geïntroduceerde UltraSorb R 3.0. Het is effectief in de aanpak van mycotoxinen. Het vernieuwende is dat het additief ook endotoxinen (LPS) neutraliseert. “Daarmee bescherm je melkkoeien tegen twee belangrijke risico’s. Je pakt zowel verteringsproblemen door mycotoxinen aan, met alle nadelige gevolgen van dien, als het probleem van lekkende darmen. Zeker bij hoogproductieve koeien waar het gevaar van pensverzuring eerder loert op de loer ligt”.
Een paar liter per dag extra
Het nieuwe UltraSorb R 3.0 is in verschillende landen al omarmd. Zo zit het in Engeland, een van de introductielanden, inmiddels bij een groot aantal melkveebedrijven standaard in het rantsoen. “Het is heel interessant op bedrijven met hoogproductieve koeien waar het gevaar van pensverzuring groter is. De koeien zitten beter in hun vel, wat je terugziet in de productie. Het kan al gauw een paar liter per koe per dag schelen”, stelt Van der Vegt.
Volac deelt expertise met Technical Service Group
Peter van der Vegt leidt Technical Service Group Volac
Het Engelse bedrijf Volac ontwikkelt zich sterk als leverancier van hoogwaardige voedingsstoffen. Het bedrijf richt zich op het verbeteren van de efficiëntie van dieren en beschikt over gedegen wetenschappelijke en technische expertise. Om die kennis te delen met adviseurs en veehouders in het veld, heeft Volac een internationale Technical Service Group opgericht. Dit team van experts staat onder leiding van de Nederlander Peter van der Vegt, die onlangs bij Volac in dienst trad. Van der Vegt heeft ervaring met het runnen van melkveebedrijven in Nederland en grote melkveebedrijven in de Verenigde Staten en heeft zich bewezen in het begeleiden en ondersteunen van veehouderadviseurs op het gebied voer- en koe management voor het verbeteren van pensgezondheid.