Home » Huisvesting » Inrichting » Pleidooi voor alarmsysteem mestgas

Pleidooi voor alarmsysteem mestgas

Geplaatst op woensdag 18-01-2017

De Wageningse onderzoeker Maikel Timmerman pleit voor de ontwikkeling van een eenvoudig, goedkoop en robuust alarmsysteem met sensoren in de mestkelder, dat tijdig waarschuwt wanneer de concentratie van het zeer gevaarlijke mestgas waterstofsulfide in de stal te hoog oploopt.

Zo'n alarmsysteem is nu nog niet op de markt, maar het zou goed zijn voor de verbetering van de veiligheid op melkveebedrijven en voor het vergroten van de bewustwording bij veehouders, aldus Timmerman, DLO-onderzoeker bij Wageningen Livestock Research.

Dodelijke ongelukken

Elk jaar gebeuren er ernstige ongelukken met mestgassen, soms zelfs met dodelijke afloop. Zoals bij een melkveebedrijf in het Friese Makkinga, waarbij in juni 2013 drie mensen om het leven kwamen bij het schoonmaken van de mestsilo.

Alarmsysteem

Dat ongeluk was voor Bouw- en Handelsonderneming Siebolt Visser uit het Tjerkgaast (Zuidwest-Friesland) aanleiding om een alarmsysteem voor de mestkelder te maken. Dat is geïnstalleerd bij een naburige veehouder.

Bij het melkveebedrijf waar dat monitoringssysteem is aangebracht, heeft Timmerman jaarrond metingen kunnen doen naar het vrijkomen van waterstofsulfide (H2S) uit de mestkelder. Voor zover bekend is dat de eerste keer geweest dat er jaarrond onderzoek is gedaan naar de concentratie van mestgas in de stal.

Bewustzijnsverlies

Waterstofsulfide is een potentieel dodelijk mestgas. De wettelijke grenswaarde voor waterstofsulfide bedraagt 1,6 ppm, want inhoudt dat alleen bij lagere concentraties een hele werkdag kan worden gewerkt zonder dat schadelijke gevolgen voor de gezondheid optreden.

Bij een concentratie in de lucht van meer dan 10 ppm beginnen de eerste effecten op het menselijk lichaam al merkbaar te worden (oogirritatie). Bij concentraties boven de 250 ppm kan al bewustzijnsverlies optreden; wie langer dan een kwartier aan het werk is bij concentraties tussen de 250 en 700 ppm loopt het risico om te overlijden.

Gas verlamt reuk

De narigheid bij dit gas is dat je het alleen bij lage concentraties ruikt, legt Timmerman uit: het stinkt ontzettend naar rotte eieren. Echter, zodra de concentratie boven de 100 ppm komt, verlamt het gas je reukorgaan. Wie niks (meer) ruikt, kan er ten onrechte vanuit gaan dat er geen risico (meer) is.

De metingen zijn gedaan tijdens het mixen van de mest maar ook tijdens het overpompen van mest. Daarnaast monitort het systeem automatisch continu de waterstofsulfide in de stallucht. De ligboxenstal was volledig onderkelderd.

Gevaar achter de boxen

Dat de opening achter de stal, waar de mixer de mest in gaat, een gevaarlijk punt is, is wel bekend. Maar wat Timmerman opviel, was dat er tijdens het mixen - wanneer de mest dus door de mestkelder wordt rondgepompt - er ook een risicogebied ontstaat boven de roosters, achter de boxen. ,,Het mestgas kan niet door het betonnen boxdek naar boven; het kan pas vrijkomen als het onder de ligboxen vandaan is, dus via de roosters."

Iemand die de stal in komt lopen terwijl er aan de achterkant mest wordt gemixt, is daar wellicht niet op bedacht. Timmerman: ,,Tijdens het mixen moeten er gewoon geen mensen in de stal komen."

H2S-handmeters

Vaste H2S-alarmsystemen voor in de mestkelder zijn nog niet op de markt, buiten dat ene systeem dat de installateur uit Tjerkgaast heeft aangelegd. Het zou daarom goed zijn als er een stevig, simpel en goedkoop systeem voor zou worden ontworpen, aldus Timmerman. Wel zijn er H2S-handmeters beschikbaar volgens de onderzoeker. Die apparaten kosten bij zijn weten zo rond de 200 euro.

Het systeem dat bij de Friese veehouder was aangelegd, beschikte ook over een automatische afzuiging: zodra er te hoge H2S-waarden werden gemeten, werd de lucht uit de mestkelder afgezogen en via een pijp door het dak de stal uit geblazen. Het complete systeem kostte inclusief afzuiging om en nabij de 5.000 euro.

Filter

Om de risico’s verder te verkleinen, zou de afgevoerde stallucht door een luchtwasser of (bio)filter gehaald dienen te worden. Maar om hiervoor een klein, goedkoop biofilter te ontwikkelen wat in staat is om af en toe piekconcentraties op te vangen, is nog aanvullend onderzoek nodig, aldus het onderzoeksrapport.

Korst op de mest

Uit de metingen bleek verder dat de toename in de H2S-concentratie tijdens het mixen afhankelijk was van hoe goed of hoe slecht de mest gemixt kon worden. Als er een korst op de mest zat, die tijdens het mixen niet goed werd opgemengd, steeg de H2S-concentratie niet zo sterk als wanneer de korst wel goed kon worden opgemengd of wanneer er geen korst aanwezig was.

Na afloop van het mixen nam de H2S-concentratie ook niet snel en/of gelijkmatig af. De afname verliep grillig, met stijgingen en dalingen, waardoor na het stoppen van het mixen nog een bepaalde tijd verhoogde H2S-concentraties konden worden gemeten.

Verpompen

Tijdens het verpompen van mest naar bijvoorbeeld een mesttank of vrachtwagen, bleek in 46 procent van de gevallen de H2S-concentratie boven de 10 ppm uit te komen. En tijdens de periode dat er géén mest werd gemixt of overgepompt, kwam op 3 procent van de meetdagen de H2S-concentratie boven de 10 ppm uit.

In totaal kwam het op bijna 8 procent van de meetdagen voor dat de H2S-concentratie een bepaalde tijd boven de 10 ppm uitkwam.

Klik op deze link voor meer informatie over de risico's van mestgassen.

Lees hier het volledige rapport.

Tekst: Gineke Mons
Beeld: Susan Rexwinkel

Reacties

Kennispartner artikelen
Inloopmiddag melkveebedrijf Te Selle
Woendagmiddag 12 oktober heeft u de mogelijkheid het melkveebedrijf van de familie Te Selle te bekijken. Zij hebben in 2015 een... Lees meer »
Houd uw jongvee op temperatuur
Het blijft de komende dagen rond het vriespunt, voorspelt het KNMI. Uw jongvee is een kwetsbare groep, besteed tijdens deze koude... Lees meer »
advertentie
Melkvee.nl nieuwsbrief
Ontvang drie keer per week gratis het belangrijkste melkveenieuws in uw mailbox. Schrijf u nu in en u ontvangt de eerstvolgende nieuwsbrief automatisch.
Kennispartners
Krijg meer nieuws, achtergrond, productinformatie, handige tips en tools van een kennispartner door een klik op het logo.
Lely Nederland Alfa Accountants en Adviseurs MSD Animal Health Nederland AgruniekRijnvallei AgroVision Boehringer Ingelheim DSV Zaden LG
Kennispartner artikelen
800 kg meer melk met minder krachtvoer
Bart de Kruijf, melkveehouder in Werkhoven, nam vorig jaar deel aan Topmais om zijn maisteelt verder te verbeteren. Zijn strategie is dan...
 
Lees meer »
Eco mais en electronenbehandeling
Mais telen op een biologisch bedrijf vergt extra aandacht. Een vlotte begingroei is cruciaal om onkruiddruk te voorkomen,...
 
Lees meer »
 
Melkvee.nl highlights

Eindstand toegekende fosfaatrechten nog niet bekend

De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) kan nog niet aangeven of het totaal aantal...
 

‘Controleer beschikking fosfaatrechten goed’

Melkveehouders doen er verstandig aan om de beschikking van hun fosfaatrechten goed te controleren....
 

'Nederland haalt nitraatdoelstellingen waarschijnlijk niet'

Met het Zesde Actieprogramma Nitraatrichtlijn halen we de doelstellingen voor de Nitraatrichtlijn...
 

Melkaanvoer 2017 ondanks fosfaatreductieplan slechts 0,2% lager

Melkveehouders hebben in 2017 0,2 procent minder melk geleverd aan de fabrieken in vergelijking met...
 

Stallijst.nl: nieuw online handelsplatform rundvee

Terwijl afgelopen week het nieuws naar buiten kwam dat Vion het online handelsplatform Cowlinq...